توجه: این درس شما را از حضور در کنار یک مدرس باتجربه بی نیاز نخواهد کرد و صرفا به جهت تشویق هنرجویان برای یادگیری اصولی موسیقی، زیر نظر یک مدرس توانمند نگاشته شده است.

درس اول از کتاب “بهار کمانچه”

اهداف: آشنایی با اولین نت موسیقی، یادگیری آرشه کشی صحیح، اجرای کشش های چهار ضربی و دو ضربی

همانطور که یادگیری خواندن و نوشتن هر زبانی نیازمند یادگیری حروف الفبای آن است؛ یادگیری زبان موسیقی نیز با فرا گرفتن حروف الفبای آن آغاز میگردد. در ابتدا برای نوشتن حروف الفبای هر زبانی به دفتری که دارای خطوط افقی باشد نیازمندیم، دفترهای زبان فارسی یک خطی، دفترهای زبان انگلیسی دو خطی و دفتر یا کتاب های موسیقی پنج خطی می باشند(رجوع شود به صفحه ی پانزدهم کتاب. جهت دانلود فایل پی دی اف کتاب اینجا را کلیک نمایید)؛ این مقایسه بدان جهت است که اکثر هنرجویان، خطوط موسیقی را با سیم های ساز اشتباه میگیرند درحالی که این فقط یک تشابه ظاهری است.

این پنج خط به خطوط حامل معروف هستند و نت های موسیقی(حروف الفبای موسیقی) دایره هایی هستند که بین خطوط و یا روی آنها قرار میگیرند و برای شروع، دایره ای که زیر پنج خط قرار گرفته و خط کوچکی وسط آن است را نت “دو” گویند.

حال اگر ساز را طبق آموزش کوک کردن، کوک کرده باشید، وقتی آرشه را بر روی سیم سوم بکشید صدایی را که خواهید شنید همان صدای نت “دو” است که اولین نت موسیقی میباشد.

پس از فراگیری نحوه ی صحیح گرفتن ساز و آرشه از روی تصویر صفحه ی هیجدهم کتاب، به سراغ تمرین اول از درس اول می رویم.

تمرین اول


همانطور که ملاحضه میکنید خطوط حامل توسط خط های عمودی به نام خط میزان به قسمت های مساوی تقسیم شده که بین این خط های عمودی را میزان گویند.(برای مثال تمرین اول شامل چهار میزان است)
در سمت چپ تمرین اول علامتی هست به نام “کلید سل” که بعد از آن دو عدد بر روی هم نوشته شده و به آن “میزان نما” گویند و برای این تمرین عدد بالایی تعداد ضرب پا را در هر میزان نشان میدهد که در اینجا عدد چهار است و عدد پایینی شکل ضرب، که در کتاب بعدی توضیح داده خواهد شد.

بلافاصله بعد از میزان نما یک مستطیل کوچک، چسبیده به زیر خط چهارم آمده که به علامت سکوت معروف است و مفهوم آن این است که بدون کشیدن آرشه بر روی سیم تا چهار شمرده و همراه آن پا بکوبیم(دقت نمایید در ابتدای آموزش، هر شمارش شما باید یک ثانیه طول بکشد).
بعد از علامت سکوت و در میزان دوم دایره ای زیر اولین خط حامل قرار گرفته که همانطور که گفته شد به نت “دو” معروف است و مفهومش این است که آرشه را با چهار شماره روی سیم سوم بکشیم تا صدای نت “دو” ایجاد گردد. اکنون این سؤال پیش می آید که آرشه را در دو جهت راست و چپ میتوان حرکت داد و باید با کدام جهت شروع نمود؟!
در بالای نت “دو” عدد صفر گذاشته شده و نشان دهنده ی شماره ی انگشتان دست چپ است و بدین معناست که برای تولید صدای نت “دو” به گرفتن سیم توسط دست چپ نیازی نیست و تنها با کشیدن آرشه بر روی سیم سوم صدای نت “دو” تولید میشود و بالای عدد صفر نیز علامت آرشه ی راست گذاشته شده و به معنای این است که آرشه را به سمت راست بدن باید بکشید.
میزان سوم باز چهار شماره سکوت(آرشه حرکت نمیکند) و میزان چهارم، چهار شماره حرکت آرشه روی سیم سوم و تولید صدای نت “دو” ولی این بار آرشه به سمت چپ بدن حرکت میکند. بنابراین تمرین اول بدین گونه است؛ چهار ثانیه سکوت، چهار ثانیه حرکت آرشه به سمت راست، چهار ثانیه سکوت، چهار ثانیه حرکت آرشه به سمت چپ و در آخر تمام این مراحل تکرار میگردد.

نکاتی را که در هنگام آرشه کشی باید رعایت نمود:
١- برای آرشه کشی، زاویه ی آرشه نسبت به ساز طوری باید باشد که فقط سیم سوم به صدا در بیاید.

٢- در هنگام آرشه کشی تا حد ممکن بازو به بدن چسبیده باشد و تنها از مچ و ساعد برای حرکت آرشه کمک گرفته شود.

نکته: در ابتدا ممکن است صدای خشونت باری از سیم به گوش برسد و این به علت فشار زیادی است که هنرجویان برای کشیدن آرشه به سیم وارد میکنند و البته مسئله ی نگران کننده ای نیست، چراکه به مرور زمان با تمرین صحیح برطرف خواهد شد.

تمرین دوم:


در تمرین دوم سکوت ها حذف شده و بجای آنها نت “دو” قرار داده شده. اجرای تمرین دوم بدین شکل است که چهار شماره آرشه به سمت راست حرکت داده میشود و چهار شماره به سمت چپ، بدون سکوت و دو بار دیگر همین عمل تکرار میشود.

تمرین سوم:


در تمرین سوم مستطیل کوچک روی خط سوم قرار گرفته و بدین معنی است که تنها دو شماره باید سکوت کنیم و دایره ای که صدای نت “دو” بود نیز دارای یک دسته به سمت بالا شده است که معنی اش این است آرشه را تنها با دو شماره بر روی سیم سوم بکشیم و این عمل در میزان های بعدی نیز تکرار گردیده. بنابراین تمرین سوم بدین شکل اجرا میگردد که دو شماره سکوت، دو شماره آرشه ی راست، دو شماره سکوت، دو شماره آرشه ی چپ و این عمل تا میزان آخر تکرار میگردد.

تمرین چهارم:


در تمرین چهارم همانند تمرین دوم، سکوت ها حذف شده و به جای آنها نت “دو” قرار گرفته و بدین ترتیب در تمرین چهارم دو ضرب اول صدای نت “دو” با آرشه ی راست و دو ضرب دوم باز صدای نت “دو” با آرشه ی چپ و تا میزان آخر این عمل تکرار میگردد.

تمرین پنجم:


تمرین پنجم به عنوان جمع بندی تمرینات قبلی است، بدین صورت که میزان اول چهار ضرب نت “دو” با آرشه ی راست، میزان دوم دو ضرب نت “دو” با آرشه ی چپ و دو ضرب نت “دو” با آرشه ی راست و این عمل در دو میزان بعدی نیز تکرار میگردد با این تفاوت که جای آرشه های راست و چپ عوض میشود. دقت نمایید که در این تمرین سرعت آرشه کشیدن برای نت های چهارضربی کند و برای نت های دو ضربی تندتر و متناسب با شمارش ضرب ها میباشد.

تمرینات بالا هر روز ۱۵ دقیقه، به مدت یک هفته باید تکرار گردد تا تسلط هنرجو به آرشه کشی افزایش یافته و در ادامه ی آموزش بیشتر تمرکز خود را بر روی جاگذاری صحیح انگشتان دست چپ بر روی دسته ی ساز معطوف نماید.
-برای مشاهده ی “درس دوم” دانلود کلیک نمایید.
-برای مشاهده آموزش ویدئویی این درس در اینستاگرام اینجا کلیک نمایید.
وحید سرابی
٩٨/١/١
asoa.ir

انتشار این مطالب با ذکر منبع بلامانع میباشد.

1 Comment

  1. آزیتا گفت:

    درود و سپاس از مدیران محترم سایت به خاطر انتشار این مطالب عالی
    انشاءالله سالی پر از نشاط و امید داشته باشید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *